TEVH\u0130D:<\/b><\/p>\n
Tevhid, tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131d\u0131r. Bu sebeple tevekk\u00fclden \u00f6nce, tevhidi anlatmay\u0131 uygun bulduk. Tevhidin i\u00e7inde de dereceleri vard\u0131r. Bu derecelerden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derecede tevekk\u00fcl ba\u015flar. Yani bir ki\u015finin tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131n\u0131 hal olarak ya\u015fayabilmesi i\u00e7in, tevhidin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basama\u011f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 l\u00e2z\u0131md\u0131r.<\/p>\n
\u201cL\u00e2 \u0130l\u00e2he illallah\u00fc vahdehu l\u00e2 \u015ferike leh, leh\u00fcl m\u00fclk\u00fc ve leh\u00fcl hamd\u00fc ve h\u00fcve al\u00e2 k\u00fclli \u015fey\u2019in kadir\u201d<\/p>\n
\u201cAllah\u2019dan ba\u015fka ibadete l\u00e2y\u0131k kimse yoktur. O tektir, orta\u011f\u0131 yoktur. M\u00fclk O\u2019nundur, hamd O\u2019na mahsustur. O\u2019nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter\u201d<\/p>\n
\u0130\u015fte bu s\u00f6ze tam olarak inan\u0131p, kalbi ile de tasdik edip, her i\u015finde bu s\u00f6z\u00fcn yans\u0131mas\u0131 ile ya\u015fay\u0131p, ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman; ki\u015finin iman\u0131ndan s\u00f6z edilmi\u015f olunur. Bu iman tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131 olan imand\u0131r.<\/p>\n
Burada bahsedilen iman \u015f\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n
\u201cAllah\u2019dan ba\u015fka ibadete l\u00e2y\u0131k kimse yoktur\u201d c\u00fcmlesine iman ile; Allah(c.c.)\u2019dan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyi putla\u015ft\u0131rmamay\u0131, ne mal\u0131, ne paray\u0131, ne evl\u00e2tlar\u0131m\u0131z\u0131, ne itibar\u0131m\u0131z\u0131 O\u2019nun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmemeyi, gece g\u00fcnd\u00fcz akl\u0131m\u0131zda, fikrimizde bu say\u0131lanlar ile de\u011fil, Allah ile yat\u0131p, kalkmay\u0131 ger\u00e7ekten b\u00f6yle anlamay\u0131, hissetmeyi ve ya\u015famay\u0131 anlamal\u0131y\u0131z. B\u00f6yle bir imana ula\u015fm\u0131\u015f olan, hakiki imana kavu\u015fmu\u015f olur. Ve kalbinde gayri kalmaz.<\/p>\n
\u201cO tektir, orta\u011f\u0131 yoktur\u201d c\u00fcmlesi ile; O b\u00fct\u00fcn yaratt\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z vermede Tektir, sevgide Tek sevilecek mercidir, nimetlerini ay\u0131r\u0131m olmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn kullar\u0131na sonsuz l\u00fbtfetmede de Tek\u2019tir. S\u0131\u011f\u0131n\u0131lacak, yard\u0131m istenecek, g\u00fcvenilecek olan Tek\u2019tir. Almadan veren, kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeyen, minnet duyulmas\u0131 gerekmeyen, ezmeden veren Tek\u2019tir. B\u00fct\u00fcn bu bak\u0131mlardan ve Z\u00e2t\u2019\u0131na ait, s\u0131fatlar\u0131na ait, isimlerine ve fiillerine ait \u00f6zellikler bak\u0131m\u0131ndan da Tek\u2019tir, asla b\u00f6yle ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de orta\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n
\u201cM\u00fclk O\u2019nundur, Hamd O\u2019na mahsustur\u201d c\u00fcmlesi ile; Yarat\u0131lm\u0131\u015f olan\u00a0\u00a0 her \u015feyi, O yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hepsi O\u2019nundur. O olmasayd\u0131, hi\u00e7bir \u015fey olmayacakt\u0131. Hem yarat\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e2lemler ve i\u00e7lerindeki her \u015fey, hem de bizler O\u2019na aitiz. Bu sebepten m\u00fclk O\u2019nundur. Burada (m\u00fclk O\u2019nundur) demek ile, Allah\u2019\u0131n Kudretine iman etmi\u015f oluyoruz. Ve, bu kudreti hissedip, kendi acizli\u011fimizi biliyoruz. (Hamd O\u2019na mahsustur) derken ise; ululuk ve hikmetleri bak\u0131m\u0131ndan, ayn\u0131 zamanda iradesinin gere\u011fini yapmada kimsenin engelleme veya \u00f6ne alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hamd edilecek makam\u0131n sadece O\u2019na ait oldu\u011funa iman etmi\u015f oluyoruz. B\u00f6yle bir hakiki iman sahibi olmak, sebeplere te\u015fekk\u00fcr etmeye mani de\u011fildir. Zira iman sahibi bilir ki, Allah(c.c.) hi\u00e7 sebepsiz verdi\u011fi gibi, sebeplerle de verir. Sebebe, sebep oldu\u011fu i\u00e7in, yani Allah taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr edilir. Sebep, sebep olmayla hem sebep oldu\u011fundan dua al\u0131r, hem de sebep oldu\u011fu i\u00e7in imtihan vesilesi olmu\u015f olur.<\/p>\n
\u201cO\u2019nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter\u201d c\u00fcmlesi ile de; kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olmak \u00fczere kendi diledi\u011fini yapmakta, diledi\u011fini se\u00e7mekte, diledi\u011fini affetmekte, diledi\u011fini yakmakta kimseye hesap vermeye mecbur olmadan kudretini kullan\u0131r, iradesiyle h\u00fckmeder, diye iman etmi\u015f oluyoruz. O zaman madem ki buna iman ediyoruz, o zaman yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z iyi \u015feylere ve iyiliklere, ibadetlere ra\u011fmen diledi\u011fini kabul eder ve diledi\u011fini reddeder, diye iman etmi\u015f oluyoruz. B\u00f6ylece, O\u2019nun merhametinden ba\u015fka s\u0131\u011f\u0131n\u0131lacak hi\u00e7bir \u015feyimizin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da idrak etmi\u015f oluyoruz.<\/p>\n
Tevhid, dinin asl\u0131d\u0131r. Her ne kadar kademeler ile olsa da tevhid, en alt kademeden en \u00fcst kademeye kadar k\u0131ymetlidir. Bu bak\u0131mdan \u00c2yet-i Kerime\u2019de \u201cL\u00e2 \u0130l\u00e2he \u0130llallah diyen Cennet\u2019e girer\u201d denmi\u015ftir. Yani tevhidin hakikatine eri\u015filmi\u015f olmasa bile, dil ile tevhid kelimesini s\u00f6ylemenin dahi bir k\u0131ymeti vard\u0131r. Kelime-i Tevhidi; ki\u015finin bilemedikleri y\u00fcz\u00fcnden, hakikatini \u00f6rten cehalet perdeleri Cehennem ate\u015fi ile yand\u0131ktan sonra, o ki\u015fi Cennet\u2019e girecektir, \u015feklinde anlamaktay\u0131z.<\/p>\n
Tevhidin son kademesi, hakiki mevcudu m\u00fc\u015fahede etmektir. Bu sebepten tevhid, m\u00fck\u00e2\u015fefe (ke\u015fif) ilmine aittir. Hakiki mevcut demekten kast\u0131m, ba\u015fkas\u0131na ihtiya\u00e7 duymadan var olan, yani bizatihi kaim olan demektir. Bu bizatihi kaim olandan ba\u015fka bir \u015feyin mevcudiyeti, g\u00f6lge gibidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylece var olan, yine hakiki varl\u0131\u011f\u0131n mevcudiyeti ile vard\u0131r. Bu varl\u0131k, hakiki mevcudun varl\u0131\u011f\u0131 ile var oldu\u011fundan, O\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131 ile kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Yani var olan kendili\u011finden var olmu\u015f de\u011fildir ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kendi kendine s\u00fcrd\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6lmeyi hi\u00e7 istemedi\u011fi halde, \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 kendi tayin edemez. Aynen do\u011fumunu da kendi tayin edemedi\u011fi gibi. Tayin etmek bir yana, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn s\u00fcresini bile bilmez. O zaman bu var olu\u015f, hakiki var olu\u015f olmay\u0131p, g\u00f6lge gibi, hayal gibi olur. Veya yok mesabesinde gibidir. Tevhid g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, mevcut \u00e2lemde O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6rememektir. G\u00f6z nas\u0131l bir foto\u011fraf\u0131 hakiki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden ay\u0131rt ediyorsa; kalp de hayal olan\u0131 hakikatten ay\u0131r\u0131r. Foto\u011fraf nas\u0131l hareketsiz ve cans\u0131z duruyorsa, bir bak\u0131ma \u00f6l\u00fc gibiyse, hayal olan da cans\u0131z gibidir. Sanki hayat yok gibidir. Hakikat ise her an yenilenen, do\u011fan, ya\u015fayan, \u00f6len ve sonsuza kadar b\u00f6ylece devam edendir. O zaman hakiki mevcudun gayri, foto\u011fraf h\u00fckm\u00fcnde de\u011fil midir? Yarat\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131n hepsi, hi\u00e7bir \u015feye muhta\u00e7 olmasa bile, kendi varl\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in, hi\u00e7 olmazsa Yaradan\u2019a ihtiya\u00e7l\u0131d\u0131r. Yaradan ise kimseye muhta\u00e7 de\u011fildir. Herkes ve her \u015fey Z\u00e2t\u2019\u0131na muhta\u00e7t\u0131r. Herkes ve her \u015fey Z\u00e2t\u2019\u0131n\u0131n yaratt\u0131klar\u0131d\u0131r. Ve \u00c2yet\u2019te belirtildi\u011fi gibi: \u201cO\u2019ndan geldik, yine O\u2019na d\u00f6nece\u011fiz\u201d\u2026<\/p>\n
\u201cAllah onlar\u0131 sever, onlar da Allah\u2019\u0131 sever\u201d\u00a0\u00a0 Maide\/54<\/p>\n
Eb\u00fb Said el-Miyhen\u00ee, bu \u00e2yeti okudu\u011funda; \u201cGer\u00e7ekten onlar\u0131 sever, \u00e7\u00fcnk\u00fc sevdi\u011fi kendi Z\u00e2t\u2019\u0131d\u0131r. Yani seven de sevilen de kendisidir\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n
Bu deyi\u015f, y\u00fcksek bir makam\u0131n ifadesidir. Ancak \u201cfena\u201d makam\u0131na ula\u015fanlar\u0131n yani, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 esas mevcut olan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda kaybetmi\u015f, yok etmi\u015f olanlar\u0131n deyi\u015fidir. \u0130\u015fte bu, tevhid n\u00e2zar\u0131yla bak\u0131\u015ft\u0131r. Anlayamayanlar reddederler. Reddedenler de; ya her hangi bir \u015fey ile var olanlard\u0131r, ya da cahillikleri sebebiyle k\u0131sa g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olanlard\u0131r. Ariflerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, cahiller i\u00e7in anla\u015f\u0131lmaz.<\/p>\n
C\u00fcneyt-i Ba\u011fdadi: \u201cTevhid ilmi, tevhidin asl\u0131na z\u0131dd\u0131r, kendisi (asl\u0131) da, tevhid ilminden ba\u015fkad\u0131r\u201d demi\u015ftir. Ba\u011fdat tasavvuf okulunun en \u00f6nemli ismi olan Hz.C\u00fcneyt, tevhid ve fena konular\u0131nda, ilk defa derinlemesine konu\u015fan ve y\u00e2zan muvahhiddir (tevhid ehlidir). Bu bak\u0131mdan bu s\u00f6z tasavvuf edebiyat\u0131nda yerini bulmu\u015f ve di\u011fer ki\u015filere \u0131\u015f\u0131k olmu\u015ftur. Bu s\u00f6zden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fudur: Ki\u015fi Allah(c.c.) hakk\u0131nda Z\u00e2t\u2019\u0131nda, s\u0131fatlar\u0131nda, isimlerinde, fiillerinde tek oldu\u011funu \u015feksiz ve \u015f\u00fcphesiz kabul ederek, kesin bir ilme sahip olur. Bu tevhid ilmidir. \u0130lim ayr\u0131 bir \u015feydir, hal ayr\u0131 bir \u015feydir. Bu tevhid ilmi, tevhid halini ya\u015famaya d\u00f6n\u00fcnceye kadar, \u015fartlar ve sebeplerin de\u011fi\u015fmesi ile, kalpteki iman\u0131 sallar. Ne zaman ki \u015fartlar ve sebepler ne kadar de\u011fi\u015firse de\u011fi\u015fsin; ki\u015finin kalbinde Rabbine kar\u015f\u0131 g\u00fcveninde asla bir endi\u015fe, yahut eksiklik duygusu olmaz; o zaman tevhid hali ya\u015fanm\u0131\u015f ve tevhid makam\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/b><\/p>\n
En \u00f6nemli konu ise; tevhid ilmi muamele ilmi ile anlat\u0131l\u0131r, tevhid hali ise m\u00fck\u00e2\u015fefe ilmi ile ya\u015fan\u0131r, bilinir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
TEVH\u0130D: Tevhid, tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131d\u0131r. Bu sebeple tevekk\u00fclden \u00f6nce, tevhidi anlatmay\u0131 uygun bulduk. Tevhidin i\u00e7inde de dereceleri vard\u0131r. Bu derecelerden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derecede tevekk\u00fcl ba\u015flar. Yani bir ki\u015finin tevekk\u00fcl\u00fcn asl\u0131n\u0131 hal olarak ya\u015fayabilmesi i\u00e7in, tevhidin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc basama\u011f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 l\u00e2z\u0131md\u0131r. \u201cL\u00e2 \u0130l\u00e2he illallah\u00fc vahdehu l\u00e2 \u015ferike leh, leh\u00fcl m\u00fclk\u00fc ve leh\u00fcl hamd\u00fc ve h\u00fcve al\u00e2 k\u00fclli \u015fey\u2019in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-441","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1-tevhid"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=441"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":442,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441\/revisions\/442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aysegulerdog.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}